Nəriman Həsənzadə

Nəriman Həsənzadə

Nəriman Həsənzadə - Azərbaycanın Xalq şairi, dramaturq, ictimai xadim, filologiya elmləri namizədi. 

XX əsrin ikinci yarısı və XXI əsrin əvvəllərində Azərbaycan poeziyasının ən görkəmli simalarından biri sayılan şair, həm lirik şeirləri, həm də tarixi-qəhrəmanlıq mövzusunda yazdığı poemalar və dram əsərləri ilə milli ədəbiyyata dəyərli töhfələr vermişdir.

Qısa məlumat

Tam adı: Nəriman Əliməmməd oğlu Həsənzadə

Doğum tarixi: 18 fevral 1931-ci il

Doğum yeri: Qazax (indiki Ağstafa) rayonunun Poylu qəsəbəsi

Vəfat tarixi: 1 avqust 2026-cı il

Vəfat yeri: Bakı şəhəri

Fəaliyyət sahəsi: şair, dramaturq, publisist, ictimai-siyasi xadim

Fəxri adı: Azərbaycanın Xalq şairi (2005)

Uşaqlığı və təhsili

Nəriman Həsənzadə 1931-ci il fevralın 18-də Qazax rayonunun Poylu qəsəbəsində dünyaya göz açıb. Onun uşaqlıq illəri ağır sınaqlarla müşayiət olunub — bir yaşında ikən atasını, iyirmi üç yaşında isə anasını itirib. Anasının onu tək başına böyütmək üçün çəkdiyi zəhmət və göstərdiyi mətanət sonralar şairin "Nabat xalanın çörəyi" povestinin əsas mövzusuna çevrilib.

Orta təhsilini başa vurduqdan sonra gənc Nəriman təhsilini davam etdirmək üçün o dövrdə H. Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki Gəncə Dövlət Universiteti) dil-ədəbiyyat fakültəsinə daxil olub və 1949–1953-cü illərdə orada oxuyub. Əsgərlik xidmətini başa vurduqdan sonra ədəbi istedadı artıq geniş tanınan gənc şair Moskvaya yollanıb və 1957–1961-ci illərdə M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda təhsil alıb. Moskvada olarkən institutun nəzdindəki ikiillik Ali Ədəbiyyat Kurslarını da bitirib.

Elmi fəaliyyətini də davam etdirən Nəriman Həsənzadə 1962–1965-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında aspiranturada təhsil alıb və "Azərbaycan-Ukrayna ədəbi əlaqələri (1941–1945)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək 1965-ci ildə filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi alıb.

Yaradıcılıq yolu

Nəriman Həsənzadə hələ gənc yaşlarından ədəbi yaradıcılığa başlamış, 1954-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü seçilmişdir. 1960–1970-ci illər onun yaradıcılığının ən məhsuldar dövrü olub. Bu illərdə nəşr olunan "Könlüm şeir istəyir", "Unudulmaz günlər", "Yadına düşəcəyəm", "Nəriman", "Niyə demədiniz", "Zümrüd quşu", "Nabat xalanın çörəyi", "Mənim gecəm-gündüzüm", "Sən bağışladın" kimi kitablar ona geniş ədəbi-ictimai şöhrət qazandırıb.

Şairin poeziyasında insanın daxili aləmi, sevgi, tənhalıq, Vətən sevgisi və zamanın axarı dərin bir hissiyyatla əks olunur. Klassik poeziya ənənələrinə sadiq qalsa da, o, öz yaradıcılığını müasir ifadə tərzi ilə zənginləşdirməyi bacarmışdır. Poemalarında isə daha çox milli ruh, tarix və qəhrəmanlıq motivləri önə çıxır — bu baxımdan xarici mətbuatda da nəşr olunan "Vətənsiz" (Rumıniyada, 2009) və "Nuru Paşa" (Türkiyənin bir sıra jurnallarında) poemaları xüsusi maraqla qarşılanıb.

Nəriman Həsənzadə dramaturgiya sahəsində də uğurlu addımlar atmışdır. Onun qələmindən çıxan "Bütün Şərq bilsin", "Atabəylər", "Pompeyin Qafqaza yürüşü", "Nabat xalanın çörəyi" kimi əsərlər əsasında hazırlanan tamaşalar teatr tamaşaçıları tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb və Azərbaycan teatrının repertuarında uzun illər yer alıb. Dram əsərlərində şair daha çox sosial problemlərə və insan xarakterlərinin dərinliyinə diqqət yetirmişdir.

Şeirlərinin bir çoxu bəstələnərək mahnıya çevrilmiş və tanınmış ifaçıların repertuarını zənginləşdirmişdir.

Peşəkar və ictimai fəaliyyəti

Yaradıcılığı ilə yanaşı, Nəriman Həsənzadə uzun illər müxtəlif mətbuat orqanlarında və dövlət qurumlarında məsul vəzifələrdə çalışmışdır:

"Azərbaycan gəncləri" qəzetində və "Azərbaycan" jurnalında;

Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində;

1976–1990-cı illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin baş redaktoru (bu vəzifəyə ümummilli lider Heydər Əliyevin tövsiyəsi ilə 1978-ci ildə təyin olunmuşdur);

SSRİ Ədəbiyyat Fondunun Azərbaycan şöbəsinin rəhbəri;

1990–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı;

1991–2001-ci illərdə Mətbuat və İnformasiya nazirinin birinci müavini;

2004-cü ildən Ədəbiyyat Fondu İdarə Heyətinin sədri;

Uzun müddət Milli Aviasiya Akademiyasının Humanitar fənlər kafedrasının müdiri.

2002-ci ildə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Azərbaycan bölməsi) müxbir üzvü, 2004-cü ildə isə həqiqi üzvü (akademik) seçilmişdir.

Mükafatları və fəxri adları

Nəriman Həsənzadənin Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətləri dövlət tərəfindən dəfələrlə yüksək qiymətləndirilmişdir:

Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1981)

Azərbaycanın Xalq şairi (2005)

"İlin şairi" mükafatı (2010)

Heydər Əliyev mükafatı laureatı (2017)

"Şöhrət", "Şərəf", "İstiqlal" və "Heydər Əliyev" ordenləri ilə təltif olunmuşdur

Şair Türkiyədə keçirilən "Kayseri poeziya günləri"ndən (2009) də yüksək təəssüratlar və mükafatlarla qayıtmışdır.

Vəfatı

Nəriman Həsənzadə 2026-cı il avqustun 1-də, 95 yaşında Bakıda vəfat etmişdir. Xəbərə görə, şair vəfatından bir müddət əvvəl xəstəxanaya yerləşdirilmiş və son günlərini süni tənəffüs aparatına qoşulu vəziyyətdə keçirmişdir. Onun vəfatı Azərbaycanın ədəbi-mədəni ictimaiyyəti üçün ağır itki olmuş, dövlət başçısı İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva şairin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalamışlar. Xalq şairi ilə vida mərasimi Bakıdakı Beynəlxalq Muğam Mərkəzində keçirilmiş, mərhum I Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

Mənbələr: Mədəniyyət Nazirliyi, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı və şairin fəaliyyəti ilə bağlı açıq mətbuat materialları əsasında hazırlanmışdır.